Tampilkan postingan dengan label Nyai Endit. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Nyai Endit. Tampilkan semua postingan
Kapanasaran Hate
Nyai Endit
Syifa imut, hatena bungah. Kapanasaran salila ieu kajawab kabeh. Salila opat belas taun, aya kanyeri nu disidem kumanehna.  Poe tadi, kabeh patanyaan hate kabayar. Arya, geuning manehna ge inget ka kuring.

Bray, alam dunya karasana leuwih caang, katumbiri leuwih endah, galindeng tembang ngalem manehna.

-0-

Opat belas taun katukang.

Syif, Arya juga minta ma’af sama kamu. Karena kesalahan itu bukan kesalahan kamu saja. Arya.


Syifa narima salambar surat ti leungeun Lely, adi kelasna. Surat ti Arya cenah, Arya teu bisa nepungan Syifa. Harita mah Syifa geus lulus sakola, sedengkeun Arya masih keneh di kelas tilu.

Nyeri, kuciwa ngahiji dina dadana. Hayang ceurik, hayang ngajerit. Naha Arya teu ngaragap hate manehna?.

Bubulanan  Syifa jeung Arya babarengan, deukeut sok sanajan euweuh basa nu nyatakeun yen maranehna papacangan. Duka kunaon alesanna, Arya lalaunan ngajauhan manehna, mindeng ngabalieur mun tepung jeung manehna.

Nu diinget ku Syifa, kasahalan manehna teh pedah loba nyaram. Syifa ngarasa Arya mimiti kabawa kupergaulan kurang hade. Niat Syifa mah ngingetan,  salaku jalma nu deukeut, nu deudeuh ka Arya  Syifa ngarasa kudu ngelingan Arya. Jeung deuih meureun, pedah Syifa mah leuwih kolot umurna batan Arya.

Ari Arya, ma’lum keur masa-masana,  darah muda ceuk Rhoma Irama tea mah, ngarasa naon nu dilakonan kumanehna euweuh salahna. Kenakalan anak muda nu lumrah keneh. 


Surat nu katampa, surat panganggeusan lakon maranehna.

-0-

Salila opat belas taun unggal panggih jeung babaturan sakola, Syifa teu eureun nananyakeun kaayaan jeung dimana ayana Arya. Boh ka babaturan saangkatanna atawa ka babaturan saangkatan Arya. Lebeng, euweuh nu arapaleun.

Hiji mangsa, Aam babaturan sakola Syifa jeung Arya nganjang ka imah Syifa bari mawa beja  cenah mah Arya gawe di Batam. Ngan, kusabab  Aam mah balik kalembur  teu balik deui ka batam, Aam teu boga informasi satuluyna.

-0-

Sababaraha poe katukang, waktu Syifa keur muka Face book. Aya notification ti Face book.
Arya Rangga posted in Kumpulan anak Jadoel.

 Kumpulan anak jadul teh grup nu dijieun ku Syifa dina Face book, ngahaja keur babaturan SMA manehna.
Syifa ningali  wall post  kiriman Arya Rangga.

Nepangkeun, abdi angkatan taun 99. Salam kenal wae kasadayana.

Ditempo poto profilna, lain geuning lain Arya Rangga nu diteangan, beda pisan ieu mah. Jigana mah Arya Rangga nu saurang deui, gerentes Syifa.

-0-

Asa kagunturan madu, kaurugan menyan bodas, bungah pisan Syifa poe ieu, geuning Arya nu aya dina Face book teh Arya nu salila ieu diteangan ku manehna. Arya nu baheula ngajak manehna nganjang ka imah kolotna.

Pon kitu deui Arya liwat inbok Syifa, Arya ngebrehkeun rasa nu sarua sonona. Sono antara dua sobat nu lawas teu panggih. Syifa bungah, kusabab dina Chating Arya wakca, yen manehna baheula kungsi bogoh kamanehna.

“Arya, kengeng teu abdi naros?”

“Mangga, nanging kade, tong serius nya, hehe, sok lajengkeun”

“Kahiji, rumaos kantos seneng teu ka abdi?”

“Hehehehehe, aya aya wae. Penting kitu?”

“Hemh ... tos atuh, teu kedah wae lah”

“Muhun atuh Syif, piraku hilap. Lajengkeun...”

“Oh ... hehe .. alhamdulillah, manawi teh abdi nu geer kapungkur teh”

“Duh, Gusti ... ieu mah nya”

Bray ... bray .. bray .. puluhan kali lipet dunya karasana leuwih caang. Syifa meunang Jawaban pikeun kapanasaran salila opat belas taun hate manehna.

"Tengkyu Pesbuuuuuuuuuuuk ........." tulis Syifa dina status ayeuna.
Label: , 0 pairan | edit post
Laras Arum
Nyai Endit
Ki Arom ngabedega luhureun batu gede sisi situ. Leungeunna melak cangkeng, panon seukeut ngilikan unggal juru patempatan.

Tatangkalan loba nu tutung, dangdaunan ngalayah, layon  pabalatak. Diantara layon-layon marake baju pangsi  gambar maung.  Atra, ieu mah Begal Maung Sancang nu kieu kalakuan teh, moal salah deui.

Ki Arom ngarenghap panjang, leungeun ngeupeul bari  tipepereket, huntuna ting kereket, bati nahan kanapsu.

Oaa … oaa … oaa … ,sora orok ngagareuwahkeun Ki Arom. Sorana datang ti saung nu aya beh kuloneun manehna.

Jleng,  jleng, Jleng ...  jleg! tilu kali luncatan Ki Arom geus aya di hareupeun saung. Oaa … oaa … oa …, sora orok beuki eces.

Sabot Ki Arom muka panto, kolebat ..., aya nu ngolebat, ngabelesat kaluar liwat jandela . Lalaki make cadar, dibaju sarwa hideung bari katempo ngagembol.

Saheulaanan  ki Arom ngarandeg, panon teu lepas nempo ka lebah ayana orok. Teu dinanaon kitu budak teh? Naha rek naon eta jalma nu bieu teh?.

Sagigireun ranjang, dua layon ngababatang, Layon awewe jeung lalaki. Meureun, nu awewe mah indung ieu budak, atuh itu nu lalaki, sigana mah bapana. Emh, deudeuh teuing anaking, gerentes Ki Arom bari gancang ngais orok beureum nu teu eureun gogoakan.

-0-

Hiliwir seungitna kembang malati  ditiup ku angin nu ngaheureuykeun, nyambuang , matak betah nu keur nyawang.

Nyi Arum keur anteng  neuteup mega umpal-umpalan waktu Ki Arom ngageroan ti jero Padepokan Gunung Gede. 
  
“Nyi, kadieu sakeudeung!”

Nyi Arum nu keur anteng ngalamun ngagebeg, reuwas pedah pikiranna nu keur kumalayang kagareuwahkeun.

“Aya naon ama?” tanya Nyi Arum sanggeus paadu hareup jeung bapana.

“Kunaon hidep teh katembong ngalamun wae geulis? Bebeja ka ama, aya kahayang naon cu?” sora Ki Arom halon.

“Teu aya ama, Nyai mah teu aya kahoyong nanaon”.

Ki Arom neuteup seukeut panon Nyi Arum, teuteupan nu nembus kana jajantung. Karasa pisan teuteupan teh ku Nyi Arum mah lir tumbak nu nuncleb kana eusi hatena. Wanoja nu geus dianggap budak sorangan ku ki Arom ngeluk tungkul. Lalaunan, aya nu merebey tina tungtung panonna. Nyi Arum teu bisa bohong.

Ki Arom ngahegak, ngabalieur.

-0-

Di tonggoh  gunung Papandayan, saurang wanoja buuk panjang keur pakupis nahan serangan tilu urang begal. Bedog nu ditujukeun kana awak eta wanoja saeutik ge euweuh nu ngeunaan kana awakna. Ngadon hayoh eta tilu begal teh bek deui bek deui awak jeung beungeutna kapeupeuh ku keupeulan leungeun si wanoja.

Dina hiji kasempetan, bek! Saurang begal kapeupeuh pisan irungna, kelepek kapiuhan. Babaturanna nu duaan deui silih reret,  masing masing kawas nu surti teu kudu  kedal oge maranehna pada pada ngarti yen maranehna kudu buru buru ninggalkeun eta patempatan mun maranehna hayang weuteuh boga awak.

Maranehna sadar ieu awewe tangtu luhung elmuna, si Codet wae nu ceuk maranehna mah  luhung kadigjayaanna bisa eleh, komo deui aing?.

“Ha ha ha hah ... naha teu jaradi sia teh rek ngarampog jeung mergasa kami mangkeluk hina? Bejakeun ka pingpinan ilaing, aing moal sieun sanajan pamingping maraneh nu datang ka aing. Hayang diacak acak panyumputan dia sugan? Ha ha ha ha hah ... bejakeun! Maung Sangcang nungguan dibegal!”

Dua begal nu lalumpatan ngagebeg waktu ngadenge kecap Maung sancang, nyata, maranehna salah neangan korban. Dina pikirna, pantes weh eleh jajaten ge, begal leutik ngabegal nu sajatina begal.  

Buuk ngarumbay diulinkeun angin, kaen sutra nu nutupan awakna gegeleberan. Beungeut nu tadi katembong galak jeung baringasan kiwari katempo marahmay.  Nyi Laras, wanoja nu geus naklukeun tilu begal nuluykeun lampah ngajugjug ka Gunung Gede.

-0-

“Ama, Nyai nyuhunkeun widi, Nyai bade turun gunung, mamanawian Ibu sareng Rama Nyai teh aya keneh. Nyai hoyong uninga saha ari Ibus areng Rama Nyai. Salami ieu ama teu kantos sasauran perkawis Ibu sinareng Rama Nyai nu sajatina, ama mung nyarios yen Ibu sinareng Rama Nyai nuju ngemban tugas ti ama merangan angkara. Kukituna ama Nyai bade milari aranjeuna,” Nyi Arum ngedalkeun kahayangna dina hiji waktu.

Ki Arom teu ngaenyakeun, oge henteu ngaulahkeun. Ki Arom ukur ngahuleng barang ngadenge naon nu dikedalkeun ku anak pulungna.

Lain ki Arom ngahaja nyumputkeun carita, lain oge Ki Arom teh rek nyiksa batin nu jadi anak pulungna. Ki Arom teu hayang mun Nyi Arum nyaho kajadian sabenerna  yen indung bapana dipateni ku gorombolan begal Maung sancang. Tada teuing nyerina Nyi Arum, kitu pikir Ki Arom.

Moal jadi mamala mun hal ieu teu ngajadikeun Nyi Arum dengdam. Kumaha mun Nyi Arum hayang mangmaleskeun kanyeri indung jeung bapana?. Moal, demi kasalametan Arum, aing moal nepi ka betus.

-0-

Trang ... trang ..., sora bedog jeung pakarang lianna ti beh wetan. Nyi Arum geuwat ngabelesat ka palebah sora. Satukangeun jujukutan  jangkung, Nyi Arom ngilikan kaayaan.

Saurang wanoja make kaen sutra beureum ngabedega bari melak cangkeng, satukangeunana sababaraha urang lalaki badega-badegana anteng nempo batur baturna keur ngagalaksak jeung mateni jalma nu aya didinya. Hanjakal  wanoja nu make kaen sutra beureum teh teu katempo keureutan beungeutna, sabab make cadar. Dina baju maranehna aya gambar maung leuweung.

“Cukup! Cukup! Bawa kadieu pamingpinna!” parentah wanoja nu make kaen Sutra beureum.

Kateuing boga kadigjayaan naon eta wanoja teh, kabeh jalma didinya ngan reg eureun barang ngadenge si wanoja ngagorowok mere parentah.

Sababaraha urang badega ngagusur saurang lalaki nu geus teu walakaya.

“Sia rek taluk ka kami, Suta? Ti ayeuna, sia jeung anak buah sia kudu tunduk kana parentah dewek. Parentah Nyi Laras, parentah nu kudu dilaksanakeun ku sakabeh patalukan Maung sangcang. Bejakeun ka sakabeh anak buah sia Suta, kiwari nu kudu diturut teh Nyi Laras, pamingpin Begal Maung sangcang”.

Nu disebut Suta unggut unggutan bari rengkuh, euweuh ucap nu kaluar.

“Ayeuna, dewek mere parentah ka dia, teangan nu ngaranna Ki Arom, bawa ka hareupeun dewek. Eta mangkeluk geus wani maehan indung bapa dewek. Ngarti sia Suta?” Nyi laras mere parentah satengah hahaok.

Barang ngadenge ngaran ki Arom disabit, Nyi Arum beungeutna pias saheulaanan, naha ngaran bapana bet disabit? pajar bapana geus mateni deuih.

-0-

Nyi Arum jeung Nyi Laras teu nyarahoeun yen masing masing maranehna, salila turun gunung pada pada aya nu nuturkeun. Nyi Arum, ditutur tutur ku Ki Arom, bapa pulungna. Pon kitu deui  Nyi Laras, salila ieu dituturkeun ku lalaki make cadar, dibaju sarwa hideung.

-0-

Sajajalan, Nyi Arum teu beak pikir, naha eta awewe bet nuduh ka bapa pulungna, maenya teh teuing bapana mun nepi mateni mah, asa ku moal mungkin. Palias teuing mung nu dipatenina jalma nu gede ku ungkara. Bisa jadi, jeung da kuduna.

Kaayaan pasar leuwih rame ti biasana, lain kulantaran ayana dagangan anyar atawa ayana kagiatan jual beuli, ieu mah pedah aya sababaraha urang lalaki nu mawa bewara.

“Deuleu ku mata maraneh! Sing saha wae nu bisa mere katerangan kalayan bener dimana ayana Ki Arom, ku kami bales dibere hadiah. Anak jeung kulawarga dia bakal disenangkeun ku kami. Sawah, kebon, imah katut eusina baris jadi milik maraneh. Ieu bewara ti pingpinan Maung sancang pikeun sakabeh daerah patalukan Maung sancang. Matak geura tareangan tah jalma deleka nu ngaranna Ki Arom teh”.

Aya nu unggut unggutan, aya nu ukur colohok, aya oge nu katempo panasaran rek tumaya, tapi sieun rek nanya-na. Euweuh ucap nu wani kaluar ti sakabeh jalma didinya, dimana aya oge katempona ngan saukur silih harewos.

Nyi Arum, asup kana barisan jelema nu sakitu reana, manehna seseledek nepi kahareup. Atra, didinya aya wanoja  make kaen sutra beureum, nu kamari nuduh bapana.

Nyi Arum teu narima ngaran bapana digogoreng. Jero dadana karasa aya nu nyedek, kaambek jeung kawani ngumpul, manehna kudu manglawankeun bapana.

“Kami nyaho ayana Ki Arom” ceuleungkeung Nyi Arum nyeuleungkeung.

Nu araya didinya pating lalieuk, kabeh panon nempo ka hiji sumber. Nyi Arum. Gebeg! Nyi Laras ngagebeg waktu nempo beungeut Nyi Arum, pon kitu deui badega badegana.

Gajleng ..., Nyi Laras dina waktu ngan asakiceup geus aya hareupeun Nyi Arum. Ayeuna duanana paadu hareup. Nyi Arum neuteup seukeut panon Nyi Laras, nu diteuteup katempo samar polah, Nyi laras nu sakitu digjayana teu wani malik neuteup.

Nyi Laras ngabalieur, maksudna sangkan teu paadu teuteup jeung  Nyi Arum. Duka teuing naon sababna, Nyi Laras bet teu wani malik neuteup panon Nyi Arum. Manehna ngarasa yen Nyi Arum teh jalma nu kungsi deukeut jeung manehna, tapi dimana? Saha?.  Naha manehna  kudu taluk ku panon ieu awewe?. Ceuk pamikirna, ku sakali jurus ge ieu jelema  tangtu bisa dijongkengkeun.

“Nu bener Nyi, bener nyaho dimana ayana Ki Arom? montong heureuy jeung kami” Nyi laras teugeug.

“ Kuring Nyi Arum, anak Ki Arom  nu ditareangan ku maraneh,” tembal Nyi Arum teu eleh teugeug.

Ngadenge kitu, badega badega Nyi Laras langsung masang kuda kuda, masing masing geus siap nyepeng pakarangna. Kari parentah ti Nyi Laras, tapi Nyi Laras teu mere isarah nanaon.

Nyi laras ngagebeg  waktu ngadenge saha eta awewe, hatena ngadadak panas, aya seuneu nu ngagedur jero dadana.

“Cuih ..., datang sorangan geuning katurunan mangkeluk hina teh. Wayahna, kusabab bapa maneh geus maehan indung bapa kuring, ayeuna tarimakeun takdir, malekat maut datang pikeun ngajemput” sora Nyi Laras ngabedasan, manehna masang kuda kuda.

Nyi Arum, nu memang geus nyaho naon resikona nyanghareupan Begal Maung sancang geuwat taki taki, siap narima serangan Nyi Laras.

-0-

Jleng ... jleng ... belesat ... , saurang lalaki ngabelesat, ngadeukeutan jalma nu keur ngagimbung. 

“Ceuk uing, eta wanoja nu make kaen ungu bakal tiwas euy, wawanianan nyanghareupan pamingping maung sancang nya euy,” ceuk lalaki pendek busekel diantara barisan jalma nu lalajo patarungan.

“Heueuh  nya euy asa ku lebar, mangkaning  geulis  mun paeh teh lebar. Nyaho kitu mah saacan paeh teh dikawin heula ku uing” tembal babaturanna bari nyerengeh, panon mah angger neuteup kanu keur diadu kasakten.

“Ah sia mah, kana kawin wae, naha teu cukup kitu pamajikan sakitu geus tilu? Salahna euy, eta wanoja nu make baju ungu teh bet anak Ki Arom atuh.
Lalaki nu kakara datang curinghak barang ngadenge ngaran Ki Arom. Panonna ngulincer nempo kaayaan eta patempatan. Hemh, kandang Maung sancang, kabeh jalma didieu marake lambang maung leuweung.

-o-

Nu keur adu jajaten beuki panas wae. Masing masing maranehna pengkuh kana pamadeganna. Nyi Arum ngarasa, bapa pulungna teu boga salah, sabalikna Nyi Laras keukeuh nuduh Ki Arom nu mateni indung bapana.

“Tarima ieu Arum!” leungeun katuhu Nyi Laras ngaluarkeun haseup jeung hawa panas. Haseup beureum pating garulung leutik, ngarah ka lebah Nyi Arum.

Sagilek, Nyi Arum leupas tina serangan haseup Nyi Laras. Eta haseup jeung hawa panas teh tangtu baruang matih, sabab karasa Ku Nyi Arum hawana nyababkeun peurih dina kulitna.

Nyi Laras kaget nempo Nyi Arum bisa nyingcet  tina serangan manehna. Nyi Arum saukur imut, tapi panonna atra ngalecehkeun kasakten  Nyi Laras.

“Sakitu kabisa teh Laras? Sugan teh enya pamingping Maung leuweung  jawara tanpa tanding”.
Beres nyarita , tak, tak, Nyi Arum niupkeun sumpitna. Ti jero sumpit, kaluar puluhan jarum leutik ngabelesat meh teu katempo ku panon buligir.

Nyi Laras geus surti manten. Sakali ngebutkeun salendangna,  jarum malik deui kanu bogana.

Hiat ... ! Nyi Arum geuwat ngagajleng, awakna hiber kaluhur suhunan salah sahiji warung . Ratusan panon nuturkeun geleberna Nyi Arum.

Jleng, jleng, belesat ... Dua kali teumbragan kana taneuh, Nyi Laras nuturkeun Nyi Arum. Maranehna kiwari paadu hareup deui.

Keupeulan leungeun Nyi Laras dimaksudkeun kana beungeut lawanna. Rikat Nyi Arum nangkis, Nyi Arum malik meupeuhkeun keupeulan.

Buk! Keupeulan leungeun Nyi Arum keuna pisan kana palipisan Nyi laras. Nyi Laras ngabangkieung, tapi tuluy nyerang ku sepakan sukuna. Sakali waktu, Nyi Arum kurang waspada, sepakan Nyi Laras nyababkeun manehna teu bisa mertahankeun kasaimbangan. Nyi Arum ngajengkang.

Gedebut! Awak Nyi Arum neumbrag bumi. Teu diengke engke, Nyi laras muru musuhna nu keur nguniang hudang. Jebot ! Jebot! Nyi Laras meupeuhkeun sababaraha kali keupeulan leungeunna.

Nyi Arum teu walakaya, Leungeunna ngarawu taneuh,wur, di awurkeun ka tukangeun awakna, pas pisan keuna kana panon musuhna.

Nyi Laras teu bisa nempo awas, manehna nutupan panonna, cadarna dibetot, bray beungeutna. Sabot kitu, Nyi Arum hudang, tuluy jekuk, jekuk, giliran Nyi Laras nu narima keupeulan leungeun.

Mangpirang  jalma nu ti tadi nempokeun patarungan eta dua wanoja tingkecewis. Beungeutna sarua,cenah.

-0-

“Meunggeus! Cukup! Eureun maraneh duaaan!” hiji sora kadenge ti antara barisan jalma.

Jleng ... jleg... ! saurang lalaki ngabedega hareupeun maranehna. Nu ngalungan ngadadak eureun.

“Arum, ama rek cumarita, kolot hidep geus euwueh dikieuna, rek di teang kamana wae oge tangtu moal kapanggih. Kitu deui anjeun, Laras, kolot hidep memang bener geus aya nu mateni , tapi lain kuring, kuring teu narima mun hidep nuduh kuring nu mateni”.

Nyi Arum Jeung Laras ngadon pating colohok mata simeuteun, ngarasa kaget barang nempo beungeut masing masing, naha sarua? Gerentes hate maranehna.

“ Laras, Arum, ieu kuring rek mikeun hiji hijina bukti, saha maraneh sabenerna. Ieu ge nandakeun bukti  saha nu sabenerna mateni indung bapa hidep duaan. Laras, Arum, hidep duaan teh geuning sagetih sasusu, saindung sabapa”.

Ki Arom ngasongkeun peti leutik kanu duaan. Nu duaan silih reret. Nyi Laras nu narima peti, asa asa peti ku manehna dibuka. Bray ..., dijero peti aya salambar keretas daun lontar.

Eusi surat, matak hese ditarima ku Nyi Laras.

“Sing saha wae nu nimu ieu surat, kuring, Ki Bara rek nitipkeun budak. Budak teh dua, awewe. Kiwari, kuring jeung nu lian keur diserang ku begal Maung Sancang. Kabeh jalma nu aya di paguron kuring hiji hiji dipateni. Kuring kasedek, kuring eleh jajaten.”

Nyi Laras nyurucud cimata.

Belesat ..., aya nu kabur ti eta patempatan. Saurang ku lalaki make cadar, dibaju sarwa hideung, make lambang Maung leuweung.
















18 Juli 2011
  
 










Label: 0 pairan | edit post
Budak kuring ge hayangeun ngomong.
Nyai Endit
Kang Damar, naha anjeun téh bet kutéga, ngahianat kana sucina iketan rumah tangga urang Akang. Akang téga midua haté, Akang ingkar tina jangji, jangji yén akang ngan saukur mikanyaah ka diri kuring jeung budak urang. Akang, naha Akang teu karunya deui ka budak urang?. Tingali budak urang Akang, sakitu kasiksana, sanggeus ningali kalakuan akang nu salingkuh ti kuring jeung budak. Budak urang apaleun akang, budak urang ge nyahoeun, hanjakal, manehna teu bisa ngomong.

 Deudeuh teuing anaking, gedé kahayangna, tapi teu bisa ngedalkeun. Saukur bisa pepeta jeung tutunjuk. Umurna mah geus nincek dalapan taun, tapi euweuh ucap nu kaluar, salian ti mah, bah, jeung mamam.  
Si Acong, kitu lalandihan ti batur keur anak kuring, pédah panon sipit, kulit bodas, buuk cokrom. Persis anak babah cenah. 

Ngaran aslina mah  Pangéstu Wisesa. Ésa,  waktu dilahirkeun mah normal, euweuh nu kurang, sagalana hadé. Euweuh nu dipikahariwangkeun. Taun kahiji, sagala rupana normal, Ésa siga barudak lianna, gédé dahar jeung resep ulin. Tapi nya kitu, can ngomong jeung leumpang. Harita, ku kuring jeung Kang Damar teu di anggap seurieus, da cenah ceuk batur, barudak mah béda béda kabisa jeung béda béda dina ‘pertumbuhanana’.

 Nincek taun kadua,  kuring jeung Kang Damar curiga, sabab Ésa angger waé can bisa leumpang jeung nyarita. Teu di antep, Ésa di bawa ka dokter sepesialis anak, malah mah geus ka sababaraha urang. Timimiti dokter praktek, nepi ka rumah sakit gedé.  Hasilna? Astaghfirullah, Ésa di vonis moal bisa ngomong, leumpangna gé bakal tinggaleun , kusabab aya urat kacapit na suku nu beh katuhu. Ari sababna teu bisa ngomong, cenah mah létahna pondok, uratna teu bisa di fungsikeun. Ceuk élmu kadokteran mah Ésa téh nyandang  Célebral Palsy (CP)

Jauh tina pangharepan, asa di bentar gelap, kuring jeung Kang Damar, ting haruleng teu percaya. Tapi, ayeuna mah kuring jeung salaki geus narimakeun. Kabéh hasil pamariksaan dokter téh bener ayana, teu nyalahan.

 Umur tilu taun, budak kuring masih kénéh ngangsrod. Mun budak batur ulin sapédah, manéhna ngan bisa ngungudag ku cara ngangsrod. Capé ngangsrod, manéhna ngorondang. Nyeri haté téh  nempo budak sorangan siga kitu,  jaba di jalan aspal. Ari di carék, Ésa ceurik gagauran, mun di ais, manéhna teterejelan. Teu meunang dipikarunya budak téh. Tapi meureun, da hayang ulin manéhna gé, hayang siga batur. Deudeuh teuing.

 Hiji waktu, Ésa balik ti sakola, manéhna katempo béda ti biasana. Leuwih cicingeun. Kuring apal, ieu mah lain diri manéhna nu bihari, pasti aya nanaon. 

“Ésa,, kenapa sayang, di sekolah ada yang nakal ya?,” tanya kuring bari ngadeukeutan manéhna nu keur gogoleran di kamar. Ésa cengkat, diuk luhur kasur, neuteup ka kuring, panonna katempo dareuda, “ada apa sayang? coba bilang sama mama!,” olo kuring bari ngusapan. Nu ditanya lain némbal, ngadon ngajawab ku cimata nu mimiti ngeyembeng.

Teu wasa nempo budak kitu, kuring teu loba ngomong, Ésa ku kuring di rangkul, di tangkeup geugeut, kuring indungna, nyaho guligah haté manéhna. Dokter kapaksa di telepon, di pénta datang ka imah. Kusabab Ésa embungeun di bawa ka tempat prakték dokter. Ceuk dokter, Ésa teu nanaon, ngan panas biasa, tapi dokter nyarankeun, sangkan Ésa, di bawa ka Psikolog anak cenah. 

“Ké, naon hubunganana, panas awak jeung psikolog nya? asa teu nyambung?,” Kang Damar muka obrolan sageuleuyeungna mobil dokter nu ninggalkeun pakarangan imah kuring. Kuring saukur cicing, teu hayang nembal.

“Mah, Mamah,” sora Kang Damar ngagéroan ti kamar Ésa. Riket kuring nyampeurkeun, “aya naon kang,?” pikir téh bisi aya nanaon.  

“Mah, tingali ieu budak, bangun nu aya dipikiran, tapi hésé ngedalkeun-ana”. Pok kitu téh, Kang Damar bari ngusapan nu keur sare tibra. Kuring jeung Kang Damar pada pada neuteup kanu keur ngaguher. Deudeuh teuing anaking, nempo diri hidep nu keur anteng na impenan, ieu kaasih Mamah  beuki geugeut waé ka anjeun.

Geus tilu poe panas awak Ésa teu turun turun, awakna beuki ngaleutikan, katempo pisan jadi begung. Rék teu kitu kumaha, da budak téh teu daekeun dahar. mun di asupan kadaharan, ngan kaluar waé. Dokter geus datang deui, méré ubar panas  jeung antibiotik wungkul, da keukeuh teu nanaon cenah.

”Mah,” lalaunan kadéngé sora Ésa ngageroan ti kamarna. Deregdeg, kuring gancang nyampeurkeun. Katempo manéhna geus diuk di sisi ranjang. “ada apa sayang, mau buang air ya?,” nu ditanya gideug. Kuring diuk gigireunana. Leungeun kuring ngusapan, manéhna ngaléléndéhan ka nu jadi indung.

“Mah,” ceuk manéhna.

“iya, ada apa sayang?” jawab kuring bari malikkeun ku patanyaan. 

“Mah, eca au ngomoh,” pokna bari hésé rék kedal sora, ngan gerak biwir nu jelas. 

“ngomong apa sayang?,” tanya kuring bari panasaran naon kira kira nu rék di kedalkeunku manéhna. Atra! aya cipanon di juru panonna. 

“Mah, ak ku lih lihat papah sam sama tante, kem kemarin mah, pel lukan!,” bérés ucap kitu, manéhna langsung nyegruk ceurik na tangkeupan kuring. Nginghak kanyenyerian.

Kabéh jelema gé tangtu bakal ngageter haténa mun ningali kajadian jiga kieu. Kuring teu bisa nyarita, ngan saukur cimata jeung beuki pageuhna tangkeupan leungeun nu bisa  némbalan kanyeri haténa. Nempo Bapa sorangan, silih tangkeup jeung nu lain jadi indung. Deudeuh teuing, deudeuh teuing, sabar anaking, sabar bageur.

“Mah, ken napah ak aku gabisa ngomoh ? ak ku au ngomoh am ma pap pah,” hiji patanyaan jeung paménta nu beurat pikeun ngajawabna. 

Ésa neuteup  panon kuring, anteb, nepi ka kabéh awak kuring karasa ngageter, teu wasa ku tekad jeung kahayang manéhna nu hayang bisa ngomong. 

“Sabar sayang,“ ceuk kuring leuleuy, leungeun teu eureun ngusapan, panon nu sipit teh bales diteuteup, teuteup kadeudeuh ti kuring. 

“Sayang, semua itu, karena Allah menyayangimu, kalau kamu besar nanti, kamu pasti bisa mengerti“. Ésa teu nembal, cimata di juru panonna katempo deui. Euweuh ucap, euweuh patanyaan deui.

Gabrug, manéhna nangkeup kuring beuki pageuh.

“ mam mah, ak ku sa yang mam mah !”.






Cangkuang Kulon Bandung, 2011
Kantos dimuat dina Majalah Triwulan PuyaImut
Label: , 1 pairan | edit post
Jelema Pangsabarna
Nyai Endit

 Leumpang mapay galengan sawah nu aya di kiduleun lembur. Tujuan ayeuna, rek apel ka bebene hate, Neng Dewi si denok demplon kameumeut hate. Pujaan ati jeung diri kuring. Geus lila kuring bobogohan jeung manehna, mun di itung itung mah aya kana tilu taunna.

Hese  meunangkeun Neng Dewi teh, pinuh ku pangorbanan, ti mimiti saingan jeung si Uju urang bandrek, si Emod urang kampung bobodolan, nepi ka saingan jeung si Lurah Encang.

Neng Dewi geulis kawanti wanti, bageur euweuh codeka. Numatak, lalaki mana nu teu kapelet ku manehna?. Najan teu make elmu pelet ge, lalaki normal mah bakal ngudag ngudag, paboro boro, wani padungdung meunangkeun dirina.

Ceuk pikir, kuring jelema pangsabar sabarna. Pek weh pikiran, basa si Uju nangtang gelut, pan kuring mah teu ngalayanan. Lain sieun, tapi era! maenya geus kolot kudu padungdung mah, mun kitu budak olol leho.

Inget harita basa si Uju ngurunyung bari pinuh ku amarah.
”Kardi! aing rek balitungan jeung maneh, ceuk si Dewi, maneh ngaheureuyan ka si Dewi. Naha bener kitu Kardi? boga kawani kitu ilaing? haram jadah siah,”  hahaok teu make basa basi deui manehna teh.

“Ke, keheula Ju, timana maneh meunang beja kitu teh?,” kuring malik nanya.

“Nya ti jinisna atuh goblog! matak aing kadieu oge!” tembal Uju beuki emosi.

Hate karasa mimiti ngaheab, ngan inget ceuk guru ngaji baheula, urang teh kudu bisa nahan amarah, kudu bisa mertahankeun kasabaran.

”Yeuh Uju, kuring moal kumawani ngaheureuyan Neng Dewi, mun kuring nyaho manehna kabogoh didinya. Saha nu teu apal ka Uju preman kasohor di lembur ieu atuh, preman nu berehan, nu loba bela ka sasama, loba amal  ka barudak ojeg”.

Si Uju tea, di puji mah karesepna. Ceuk batur ge beuki di puji beuki berehan cenah. Pek Uju siah, kumaha maneh, rek ngengklak kusabab bieu dipuji ku kuring ge  moal di caram. Nu penting mah Neng Dewi angger kapimilik.

Uju baluar balieur tuluy neuteup anteb, leungeunna nyepeng taktak kuring.

“Kardi, urang rek nanya ka maneh, naha bener kitu maneh bogoh ka si Dewi? naha rek bener  maneh ka dirina?” si Uju nanya katempo serieus pisan, rada leuleuy ayeuna mah nyarita-na teh.

”His, nya enya atuh Ju, maenya kuring rek ngadon heureuy wungkul? moal atuh, da kuring ge boga adi awewe, sieun aya babalesna!” tembal jeung alesan kuring pikeun ngayakinkeun manehna.

Si Uju ngaleupaskeun leungeunna tina taktak kuring bari pokna “heuh nya enggeus atuh ari kitu mah, urang  mikeun si Dewi  jang maneh, tapi omat! ulah nepi ka dinyenyeri!”.

Bray, dunya asa caang pisan, moal aya nu jadi hahalang ayeuna mah.
Teu lila ti harita, aya deui mangkeluk nu nyiar masalah jeung kuring. Si Emod, budak Haji Tata nu kasohor jegudna. Saha nu teu apal kana kabeungharan Haji Tata atuh, sawahna, taneuhna, kontrakanana, geus puguh mobil jeung motor mah.

Pokona mah bru dijuru bro di panto teh lain ngan saukur paribasa. Aduh, jadi inget basa si Emod, datang kaimah nyarekan laklak dasar. Pajar kuring lalaki teu gableg duit montong wani wani miharep Neng Dewi.

Eta ku lajag lejegna, beu, asa ku kamalinaan teuing. Tapi harita ge kuring masih keneh bisa sabar. Enya ge geus di hinakeun kuring mah cicing weh.

Kajadian katilu, ieu kajadian nu paling beurat nguji kasabaran kuring. Lurah Encang ngajak saingan jeung  kuring liwat kolotna Neng Dewi.

Kolotna Neng Dewi, ku lurah Encang unggal poe di kiriman dahareun. Boh martabak, roti bakar, nepi ka kadaharan luar nagri. Kungsi  indungna Neng Dewi ngabandingkeun kuring jeung si lurah. Eta pedah kuring tara barang bawa ari apel teh, cukup ku sayang jeung rindu. Ah, disabaran weh, sugan atuh isuk mah.

Lengkah kuring rada ngalaunan, kusabab geus deukeut ka imah Neng Dewi. Katempo di hareupeun buruan imah aya mobil kaluaran anyar nu keur parkir.

Aya semah jauh sigana mah, cekeng teh na hate. Da jarang atuh aya semah nu nganjang make mobil ka imah pimitohaeun kuring mah.

Palebah mobil nu keur diparkir, kuring ngabebener heula baju, kudu rapih atuh ari rek apel mah, komo ieu aya dulur dulurna. Bari ngeunteung dina spion mobil, kuring nyisiran buuk nu tadi kaacak ku gedena angin jaba leucir ku kesang deuih.

”Bae ah, da kasep keneh gening,” luak lieuk tuluy leungeun rada di kaluhurkeun, ngangseu kelek, bisi bau kesang, da puguh geus leumpang jauh.

Tah, ayeuna, kabeh geus siap, malah mah sun sayang ge geus disiapkeun, hususon pikeun Neng Dewi. Ibarat satria nu turun ti langit, kuring ngalengkah beuki gagah.

Nepi ka tepas imah, ti jero ruang tamu kadenge sora nu cicirihilan.
Aeh, gening sora Neng Dewi, jeung saha meni uplek kitu pikir kuring panasaran. Didedengekeun sakedapan mah, ih asa beuki araneh sorana teh gening.

Panto disurungkeun saeutik bari lalaunan. Katempo aya suku  lalaki jeung awewe. Dasar kudu katohyan panto teh kasurungkeun ku awak deuih ari bray teh, kasampak Neng Dewi keur gagalentoran dina  tangkeupan si Lurah.

Seak! ieu getih ngadadak panas kaduruk ku amarah. Teu loba nyarita, harita keneh kuring nyerenteng nyampeurkeun si Encang. Lurah koplok didudut tina diukna.

“Kaluar siah Sencang!”.

Jerit Si Dewi teu di denge, teu dipalire. Si Lurah atah adol di gusur ka buruan, tuluy, jekuk,  jekuk, habek, habek, di peupeuh ku keupeulan leungeun.

Nu diteunggeulan ngagoler teu walakaya, getih ngucur tina irungna. Si Dewi ngan saukur wani nempo ti tepas imah bari ngahinghing. Tatangga daratang ngalalajoan, euweuh nu wani nyampeurkeunkeun, komo misahkeun.
Sanggeus seubeuh neunggeulan jeung laklak dasar nyarekan si Encang, kuring ngaleeos ninggalkeun patempatan.

Harampang ayeuna mah, leumpang ge asa beuki gagah. Bari sajeroning hate gegerentesan, kuring jelema sabar, kuring jelema sabar.

Eta buktina si Encang hirup keneh mun kuring lain jelema sabar mah, si Encang pasti geus kari ngaran.

Label: , 3 pairan | edit post
Kananga
Nyai Endit

Sudirja, juragan beas, kasohor jelema beunghar. Boga budak awewe ti salah saurang simpenan-ana. Ma’lum Sudirja, loba harta banda, teu aneh mun loba awewe nu daraekeun ka manehna. Pama-jikan Sudirja nu di kawin mah aya tilu. Tapi nu teu dikawin mah, teuing sabaraha hiji.

Sudirja nyaaheun pisan ka anakna nu awewe teh. Sabab lian ti geulis teh pinter dagang deuih. Beda jeung lanceuk lanceuk terena, nu bisana ukur  meakkeun duit bapa-na wungkul.

Budak awewe Sudirja teh ngaranna Rukmini, umurna jejeg salapan welas taun, keur memeujeuhna beger . Rukmini  hahadean jeung Permana. Hanjakal Permana teh lain budak jelema aya, lain jelema sakolaan deuih. Ukur budak ti panyawah kulawarga Sudirja. Permana teu apaleun saha bapana, lantaran indungna teu kungsi betus mun ditanyakeun riwayat  Bapana.

Pasosore,di sisi walungan nu aya di lemburna, Permana jeung Rukmini uplek ngobrol paduduaan. Maranehna nyacapkeun kasono, silih ebrehkeun eusi hate.

“Kang, kumaha atuh, da gening bapa teh teu robih wae pamadegan-ana, Nyai bade ditikahkeun ka Ruslan,” ceuk Rukmini. Permana ngarenghap, bari neuteup seukeut panon Rukmini nu mimiti baseuh ku cimata.

“Sabar geulis, urang antosan wae, sugan isuk pageto, juragan tiasa nampi urang!” ceuk  Permana nenangkeun hate bebenena.

“Akang, kumaha pami bapa maksa nyai teras? Da saurna satuju teu satuju, nyai kedah kersa ditikahkeun sareng Kang Ruslan!” ceuk Rukmini bari nyegruk.

Tangkal awi oyag katebak angin, daunna patingkeresek, keur maranehna mah kadengena siga sora tembang katunggaraan. Sora manuk piit kadengena bangun ngalelewe. Permana teu nyarita nanaon deui da puguh manehna ge bingung. Dalah dikumahakeun oge Sudirja moal mikeun budakna. Saha atuh ari manehna, saha ari Rukmini. Ibarat bumi jeung Langit, najan ajol ajolan  moal bisa ngahiji.

Layung beureum geus bijil, nandakeun maranehna kudu mulang  ka tempatna sewang sewangan. Rukmini mulang ka imahna nu agreng. Sedeng Permana, ka saung reyod. Tapi, harita mah duanana ge euweuh nu jengkat ti eta tempat. Nepi ka teu inget, maranehna teu kuat ku panggoda setan, milampah dosa nu dipahing ku agama jeung darigama.

Bulan jeung bentang meungpeun. Era nempo kalakuan eta dua manusa, nu keur milampah dosa. Mega hideung lalumpatan, teu wasa nempo maranehna. Peuting nu simpe, peuting nu geus ngahijikeun hate maranehna. Saung butut  jadi saksina.

Isukna, juragan Sudirja ngagedor panto kamar Rukmini, tarik pisan gegedorna teh.

”Rukmini! Rukmini! buka panto! Geus timana maneh tadi peuting?” Sudirja hohoak ti luar kamar.

Rukmini nu keur tibra, ngorejat, reuwas  ngadenge sora bapana hohoak ti luar kamar. Buru buru manehna hudang, tuluy muka panto.

 “Geus timana maneh tadi peuting Rukmini? heueuh maneh balik tadi subuh? Jawab nu jujur Rukmini!” Sudirja nanya bangun nu teu mere kasempetan Rukmini pikeun ngajawab.

“Euh, abdi ngendong di bumi Saraswati, Pa!”, jawab Rukmini ngabohong.

“Awas siah mun bohong! Dipodaran ku aing”, Sudirja ngancam.

Dua bulan ti harita, Rukmini gering, manehna remen utah utahan, seueul beuteng, jeung awakna babareuhan. Rukmini sadar, yen eta teh ladang pagawean nu geus dilakonan jeung Permana. 

Hiji mangsa, isuk isuk keneh, Rukmini hudang, rek maksakeun nepungan Permana ka imahna, rek ngabejaan yen manehna keur kakandungan. Rukmini dianteur ku Bi Imah, rencangna. Bi Imah nu ngurus Rukmini ti leuleutik, nyaaheun pisan ka Rukmini leuwih - leuwih ti indungna sorangan. 

“Neng, tebih keneh ieu teh?” Bi Imah nanya satengahing jalan.

“Tos caket Bi, tuh nu aya tangkal asem,”  Rukmini bari nunjuk ka saung butut nu teu jauh ti dinya.
Bi Imah ngarandeg. Panonna melong ka saung butut nu bieu dituduhkeun. Satengah teu percaya, Bi Imah  olohok mata simeuteun.

“Ieuh, bibi, aya naon meni olohok kitu? hayu enggal mapahna,”ceuk Rukmini bari noel Bi Imah. Nu ditoel katempo bangun nu reuwaseun.

Sanggeus nepi, Rukmini uluk salam. Teu kungsi lila torojol awewe kira kira umur opat puluh taunan kaluar ti jero saung. Beungeutna katingali aya sari sari geulis keneh, dedeganna jangkung lenjang, buuk panjang ngarumbay hideung meles.

Barang nempo Rukmini, maneh-na katempo reuwas.Tapi leuwih reuwas deui basa manehna nempo Bi Imah.

"Saha tea nya?" ceuk pribumi bari neges neges semah.

“Abdi, Rukmini,” ceuk Rukmini.

”Dupi Permana aya di bumi? pokna deui. 

“Permana mah nuju ka leuweung, ngala suluh.  Aya naon milarian Permana? Aya padamelan panginten nya?” indungna Permana nanya deui. Ari Bi Imah katempo bangun nu asa-asa ka indungna Permana teh.

Teu lila nganjang teh, da nu diteangna euweuh. Sapanjang jalan balik Bi Imah teu loba ngomong. Ngan Rukmini nu noroweco teh ngomongkeun kumaha bageur jeung geulisna indung Permana. Rukmini teu sadar, yen nu di ajak ngomongna mah, pikiranana keur kumalayang ka mangsa katukang.

“Imah, Imah!” ceuk sora awewe ti lebah tangkal kacapiring. Barang ret, katempo ku Bi Imah nu ngageroan teh indungna Permana. Manehna tuluy nyampeurkeun.

”Darsih ieu teh?” ceuk Bi Imah.

”Enya Imah, kuring Darsih!” tembal Darsih.

“Imah, kuring rek nanya, ari Rukmini teh anak saha, Rukmini teh Kananga tea lain? anak kuring jeung Sudirja?” Hiji patalekan nu beurat di jawab ku Imah. Imah ngan saukur unggeuk. taya ucap  nu kaluar.

Barang nempo Bi Imah unggeuk, Darsih awakna ngeleper, rarasaanna asa kabentar gelap.Pangna kitu, ceuk pikirna piraku  Permana rek ngawin adina.

Kocap Sudirja, sanggeus apal Rukmini kakandungan, manehna ambek lain meumeueusan. Panyangkana Sudirja langsung ka Permana, da ceuk pikirna saha deui lalaki nu deukeut jeung anakna iwal ti si Permana.

“Uja, brewok, Peang, ka dieu!” Sudirja ngageroan jongosna. Nu digeroan lalumpatan nyampeurkeun.

“Teangan mangkeluk nu ngaranna Permana, bawa kadieu, rek di podaran ku aing!” ceuk Sudirja.

“ Omat ulah waka dikukumaha, ku aing diurusna!" pokna deui.

Rukmini nu titadi ngadedengekeun, buru buru indit, rek ngabejaan Permana yen bapana keur neangan manehna. Rukmini leumpang rurusuhan, sakapeung bari lulumpatan, sieun kapiheulaan ku jongos titahan bapana. Ku kabeneran, di tengah jalan, Rukmini panggih jeung Permana nu rek indit ka leuweung. 

“Akang, bapa nuju milari akang. Anjeunna apaleun abdi kakandungan!”,ceuk Rukmini. Permana ukur  ngahuleng.Sabot kitu kadenge aya sora nu ngagareuwahkeun.

“ Permana, kadieu silaing, juragan kuring aya perlu jeung maneh! montong lumpat siah !” si Uja nu hahaok kitu teh. Permana jeung Rukmini siga sahate, maranehna lumpat muru ka walungan, tempat nu biasa ku maranehna dipake nyacapkeun kasono.

Barang anjog ka sisi walungan, duanana ngajanteng, silih teuteup, euweuh ucap nu kaluar. Cipanon Rukmini teu bisa di tahan, kitu deui Permana, peuriheun hatena. Keur kitu torojol Nyi Darsih, disusul ku Sudirja jeung sawatara pagawena.

”Ulah kadieu! mun ngadeukeutan kuring jeung Rukmini rek ngagejeburkeun maneh ka walungan!” Permana ngancam. 
"Permana, ujang, ieu ema, naha ujang rek tega ninggalkeun ema?" Darsih ngelingan bari rawah - riwih.

"Rukmini, ulah geulis, ulah tega geulis, sing emut!" pokna deui ka Rukmini.

"Dengekeun ku kabeh, naha kuring jeung Rukmini teu meunang ngahiji? kuring nyaah ka Rukmini. Rukmini ge nyaah ka kuring! Naha bet ulah? Naon salah kuring jeung Rukmini?" tatag Permana nyarita bari neuteup seukeut ka Sudirja.

Sudirja teu langsung ngajawab, manehna katempo bingung pisan. Sudirja neuteup ka nyi Darsih, tuluy neuteup ka Rukmini. 

“Permana, Rukmini, sabenerna anjeun duaan teh dulur, adi jeung lanceuk, sagetih, sasusuan! Kuring bapa maneh duaan!”.

Permana jeung Rukmini ngagebeg lain meumeueusan ngadenge Sudirja nyarita kitu. Maranehna silih teuteup.

"Akang!" biwir Rukmini ukur kaluar ucap sakitu.

“Rukmini!" tembal Permana.

Bangun nu sapikiran, duanana unggeuk lalaunan. Teu kungsi lila gajleng maranehna luncat ka walungan nu caina umpal umpalan.

Hawar hawar, kadenge sora Sudirja jeung  Darsih nu ting jarerit, kitu deui nu lianna. Tapi ukur bisa ngajerit, teu bisa kukumaha.

Permana jeung Rukmini kabawa palid, nepi ka lesna teu katempo deui jirimna.





Kantos dimuat dina majalah dwi bahasa KATARA
edisi sasih Agustus 2010



Label: , 0 pairan | edit post